zaterdag 20 mei 2017

Moeilijk doen over taal

Werken in een winkel is afwisselend en je maakt van alles mee. Ik beleef mooie, bijzondere, vreemde, gezellige, boze, hilarische en soms ook irritante momenten.
Dat hilarische uit zich regelmatig in het taalgebruik van de klanten. Je staat er versteld van wat mensen verzinnen, verdraaien of zich verkeerd hebben aangeleerd.

Zo was het voor mij heel maf toen ik voor het eerst een vrouw hoorde over een "swieter". Dat is dus West-Fries voor sweater of liever gezegd trui, want wie heeft het tegenwoordig nou nog over een sweater? Stiekem irriteert het woord me mateloos, heel onaardig, maar mijn nekharen gaan gewoon overeind staan als ik iemand swieter hoor zeggen. Ten eerste vind ik het namelijk een beetje dom, aangezien je het woord gemakkelijk kunt ontleden en herleiden. Sweater komt van het Engelse woord sweat (zweet) en dat spreek je uit als swet. Swieter (sweeter) betekent zoeter in het Engels en heeft dus vrij weinig met een trui te maken. Ten tweede vind ik het een beetje respectloos naar de taal toe, zo hoort het niet en op school hebben we toch geleerd hoe we bepaalde letters moeten uitspreken? 

Nu snap ik dat ouderen niet altijd Engels hebben gehad op school, dat er vroeger geen buitenlandse televisie was en mensen nauwelijks buiten Nederland kwamen, maar tegenwoordig worden we toch omringt met het Engels? Zelfs jonge meiden hoor ik swieter zeggen. Ik krijg dan ook de indruk dat veel taalgebruik klakkeloos zonder na te denken wordt overgenomen. Misschien hoort dat bij de taalevolutie en moet ik niet zeiken, het Nederlands was 150 jaar geleden ook heel anders dan dat het nu is en mijn schrijftaal is ook niet volgens het boekje, maar het is soms zo onlogisch en niet doordacht.

Hoe dan ook levert het wel bijzondere en grappige situaties op, waarin je soms heerlijk lang langs elkaar heen kan blijven praten.

"Ik wil graag een kilt maken, waar liggen jullie kiltstoffen en kan jij mij helpen berekenen hoeveel ik ongeveer nodig heb?"
"Nou mevrouw, in een kilt gaan behoorlijk wat meters. Wat bedoelt u met kiltstoffen?"
"Nou, van die van die speciale stevigere katoen."
"U wilt een kilt maken van katoen? Zoekt u een klassiek ruitje?"
"Nou, niet specifiek, misschien iets met en stipje of zo?"
"Hmmm, ik denk dat we het over iets anders hebben. U gaat geen Schotse rok maken?"
"Schotse rok??? Nee, een kilt!"
"Ooh, u bedoelt waarschijnlijk een kweelt (quilt), een patchworkkleed?"
 
Deze conversatie kan ik keer op keer voeren, it never gets old.

Hoewel de quiltsituatie tenenkrommend is, klopt het woord in essentie ergens nog wel, de uitspraak is alleen wat belabberd. Er zijn namelijk ook klanten die een eigen versie hebben gemaakt van een bestaand woord, omdat ze het ooit een keer verkeerd hebben verstaan en niemand de moeite heeft genomen ze te corrigeren. Best grappig, maar ik had daardoor iemand bijna met lege handen de deur uit laten gaan, omdat ik geen idee had waar ze het over had.
"Goedemiddag mevrouw, verkoopt u ook walastoffen?"
 Beschaamd vraag ik wat mevrouw precies bedoelt, want het zal een speciaal soort stof zijn of misschien een merknaam.
"Nou gewoon wala, dat ken je toch wel????"
"Ehm, nee sorry..."
"Oh, nou...ja weet ik veel...eh....van die soepele stof weet je wel?"
 Mevrouw blijkt dus zelf ook niet zo goed te weten wat ze zoekt. Toen ik uiteindelijk met haar naar vak met soepele blousestofjes ging bleek dat ze voile (vwaale) bedoelde. Zeg dat dan meteen...

Dat mensen een zelfverzonnen of verkeerd woord te pakken hebben komt vrij regelmatig voor en is ook best te begrijpen, maar waarom mensen vragen naar Vaseline is mij echt een raadsel...Wij verkopen Vlieseline(officieel een merknaam), een soort opstrijkbare stof waarmee je kleding kan verstevigen. Het komt echter meer dan eens voor dat een klant vraagt of we Vaseline (officieel óók een merknaam overigens) verkopen. Nu lijkt het mij geen strak plan om een stof in te smeren met vette substantie die je haalt bij je drogist, maar wie weet is het de uitvinding van de eeuw. Gelukkig kan ik tegenwoordig mijn lachen inhouden als er naar wordt gevraagd.

Het zijn niet altijd klanten, mijn collega biechtte niet zo lang geleden op dat ze aan haar dochter moest vragen wat toch in hemelsnaam een oooonééé sie was. Waarop haar dochter haar een draai om de oren gaf en zei dat ze, omdat ze in een stoffenwinkel werkte, toch echt wel moest weten hoe ze wansie moest uitspreken. Even voor de goede orde; een onesie is van origine een (vormloos) broekpak, bij voorkeur van een zacht pluizig materiaal, wat je aantrekt als je met een kop thee een een doos koekjes op de bank een Bridget Jones Diary Marathon gaat kijken. Oftewel, een seksloos kledingstuk wat je gewoon moet mijden. Hoewel men een jumpsuit (het stijlvoller zusje) tegenwoordig ook wel een onesie noemt. Ach, who cares. Ik kan je wel zeggen, het is geen oonuh sie en ook geen oooonééé sie.
Nu we het toch hebben over jumpsuites...Deze revival, want ooit immens populair in de seventies, wordt erg vaak uitgesproken als "jumswiet"(waar hebben we dit eerder gehoord...?). "Hallo, ik ga een jumswiet maken, doe maar 2 meter!" Waarop ik dan zeg: een "swiet" is een luxe hotelkamer, een "soet" is een pak en trek je aan. Een springpak dus, want je kan er zo lekker ongehoord in rondspringen zonder dat er dingen afzakken. Maar waarschijnlijk ben ik de enige idioot die dit woord als dusdanig heeft ontleedt.
In diezelfde jaren zeventig kwamen er ook steeds meer stretchstoffen op de markt. Heerlijk ook voor zo'n jumpsuit, denk aan Abba...Inmiddels zijn de stoffen niet meer weg te denken uit de huidige maatschappij. Zelfs oudere dames wagen zich aan de stretchstoffen, want het zit lekker comfortabel. Zo vroeg een dame een keer aan mijn collega: "Waar liggen de stressstoffen? Ik wil graag een stressbroek maken". Toen mijn collega later in een soort van Drents accent(die vrouw zal dat ongetwijfeld hebben gehad) aan ons vroeg of wij ook zo'n stress krijgen van stressbroeken,  kwamen wij natuurlijk niet meer bij. Het bizarre is dat ik het sindsdien vaker hoor, maar soms ook in de iets minder foute variant: stretsbroek. Mensen hebben blijkbaar moeite met de sjklank.

Stretchbroeken, onesies, jumpsuits, trends komen en gaan. Tegenwoordig draagt men crop tops (naveltruitjes) van velours, rete hip. Velours moet je hebben. Maken we er geen naveltruitjes van, dan gaan we onze bank ermee bekleden (ja, echt, over een jaar zitten we er allemaal op). Het is alleen zo jammer dat mensen zo'n mooi Frans woord uitspreken als "vloers" in plaats van "vèloerrr".

Wat nu ook ontzettend hip is, is de kleur taupe. Vooral voor het interieur en het wordt echt rete super verschrikkelijk hip als je niet zomaar een stof hebt in taupe, nee als je velours hebt in de kleur taupe.
Nou...daar ga je al...twee onmogelijke woorden, samen ineens heel hip.
Klanten komen binnen en zoeken een stofje in het grijs of beige voor hun loungeset...of die stoel in de slaapkamer waar toch nooit iemand op zit. Enfin, als dat dan niet te vinden is en je ze al bijna met stoffer en blik kunt opvegen(want de Ariadne zei toch dat we voor dit kleurpalet moesten gaan...), zie je ineens zo'n lampje aan gaan en een sprankje hoop opborrelen. "Misschien touwpee"?
TOUWPEEEE??? Serieus? Ik ben het er wel mee eens dat je de verzamelkleur van viezige onbenoembare en ondefinieerbare kleuren niet al teveel credits moet geven, maar denk gewoon even na. Er zit toch geen accent op die laatste e?
Nee, mensen het is geen touwpee, geen tauwwp en ook geen toep, het is gewoon "toop".
Nooit meer vergeten!

Ach en wat zou het ook? Het zijn in ieder geval wel de mensen die mijn gemiddelde werkdag hilarisch maken, waarvoor dank.





Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen